Fagpressenytt

Ei bok er på villspor. Ho strittar ut av ei diger, firkanta blokk med samanpressa papp – ein ball på fagspråket. Men no er ho avslørt av Frank Ødegård, seniorrådgjevar ved Franzefoss Gjenvinning AS.
– Ho skulle ikkje vore her, konstaterer han. Den raude permen er så laus at Ødegård lett nappar han vekk. Innmaten får stå igjen.
– No skulle ho det. Vi er på rundtur i Franzefoss sitt gjenvinningsanlegg på Haraldrud i Oslo. Her hamnar mellom anna bøkene frå Deichman Bjørvika ved livets slutt. Iført vernebriller, hjelm, vest og vernesko har vi vandra frå den eine avfallshaugen til den andre, og det er i pappavdelinga framandelementet dukkar opp: romanen Lege i ildlinjen av amerikanaren Frank G. Slaughter. Død, han òg.
Den som kvitta seg med boka, meinte nok å gjere det rette. Men personen var truleg ikkje bibliotekar, for folk i faget lærer fort at innbundne bøker ikkje har noko i papiravfallet å gjere – så lenge permen er på. Trur få bøker får leve vidare Vi er ved kjernen i det enkelte ser som eit stort miljøproblem for norske bibliotek. Kvart år går tonnevis av kasserte bibliotekbøker i restavfallet fordi permane ikkje kan gjenvinnast. Kor stort problemet er, skal vi straks rekne oss fram til, og vi skal også prøve å finne ut: Kunne det vore annleis?
Berit Skillingsaas Nygård leiar utvalet for berekraft i Norsk bibliotekforening og begynte å bekymre seg etter at biblioteksjefen i Trondheim, Jannicke Røgler, nemnde talet éin million.
– Eg forstod at kasting av bibliotekbøker er eit stort problem i Noreg. Nokre blir jo selde vidare, og ein del blir gjevne bort, men det meste som går ut av samlingane, blir kasta, seier ho.
– Kor mange blir brukte på nytt, om du skal tippe?
– Kanskje fem prosent? Ikkje meir iallfall.
Permen er problemet Då Nygård kom inn i bibliotekbransjen i 2011, blei ho kjend med fleire samvitsfulle bibliotekarar som gjorde så godt dei kunne med å skilje perm frå papir.
– Men det er klart at det er krevjande. Den siste tida har biblioteka også fått færre tilsette. Dei har ikkje tid til å stå der og fjerne permane éin etter éin.
Pocketbøker er enkle og kan gå rett i papiravfall; limet blir nemleg skilt ut. Problemet er berre om bøkene har blitt beskytta av plast. Plast forlenger levetida, men samtidig gjer det gjenvinning vanskeleg.
Nygård har ein draum: – Viss vi kunne få fjerna permane maskinelt, hadde det vore ei stor hjelp. ? Avfall er business Frank Ødegård ved Franzefoss Gjenvinning AS har aldri opplevd at bibliotek skil permar frå papiret før bøkene kjem til anlegget. Etter førti år i bransjen minnest han berre éin kunde som gjorde det.
– Det var eit lite firma. Dei hadde kanskje hundre bøk