Vi har i alle år bygd på førestillinga om nasjonalstaten som ein føresetnad for utvikling. Vi har trudd vi kunne hjelpe til med å utvikle afrikanske land på same måten som vi bygde opp Norge etter den andre verdskrigen. Ut frå vår eiga tenking og tru har vi hatt løysingane for Afrika. Det er ikkje det at vi ikkje har hatt kunnskap om økonomiske og politiske realitetar i samarbeidslanda, men vi har ikkje klart å bruke denne kunnskapen godt nok inn i utforminga av bistandssamarbeidet.
Afrikanske land har som regel - med nokre unntak - ein svak stat i betydninga evne til å skape tryggleik og velferd for innbyggjarane. Samtidig er den afrikanske staten både røvarstat og velferdsstat, ei kjelde til rikdom for dei som sit med makta og tilhengjarane deira på den eine sida, og ein stat som tilbyr borgarane offentlege tenester som helse, utdanning og vassforsyning på den andre. Medan det svake statsapparatet gjer det lettare for dei som styrer å misbruke den tilliten dei får, betyr også denne svakheten at dei offentlege tenestene til borgarane blir jamt over dårlege, ofte byråkratiske og utsette for småkorrupsjon.
Det er ikkje berre i Afrika ein finn slike motsetningar, men situasjonen for nasjonen og måten politikk fungerer på har klare afrikanske trekk. Wangari Maathai frå Kenya, miljøaktivist og fredsprisvinnar, sa at den moderne nasjonen i Afrika er ei overflatisk skapning. Etter at landa vart uavhengige hadde ikkje afrikanarar flest noko forhold til nasjonalstaten og blei verande knytte til dei fysiske og mentale grensene som det etniske samfunnet tilsa, meinte ho.
Maathai sa at dette forholdet resulterte i ein slags politisk schizofreni. Dei politiske ledarane etter uavhengigheten har på den eine sida prøvd å tone ned den tradisjonelle kulturen i dei etniske gruppene, samtidig som dei har brukt etnisitet for å halde på makta si. Slik har dei avspegla taktikken frå kolonitida med å splitte og herske med øydeleggjande konsekvensar for dei afrikanske samfunna.
The Big Man
I dei fleste afrikanske land er det enkeltpersonar - personligheter - som står sentralt i politikken. Politiske parti utan ein sterk mann - eller kvinne - blir oftast gjenstand for personlege feidar og rivalisering. Det skjedde med det tidlegare Peoples Party i Malawi etter at Joyce Banda tapte valet i 2014, og ho drog i eksil. Nå ser det ut til at opposisjonsrørsla i Zimbabwe kan komme i same situasjon etter at Morgan Tsvangirai vart alvorleg sjuk av kreft og nettopp døydde. Men det såkalla 'big-man'-syndromet har to sider. Samstundes som ledaren er opphøgja og tiljubla, er forventningane frå tilhengjarane om å få noko tilbake minst like høge. Dei som blir valde, og særleg om dei får regjeringsmakt, er under eit sterkt press for å betale tilbake, om å tilby jobbar og gåver. Dei siste åra har vi sett dette 'big-man-syndromet' veldig klart også i eit så pass i
